Najdroższą książką świata jest „Kodeks Leicester” Leonarda da Vinci, kupiony przez Billa Gatesa za 30,8 mln dolarów. Inne bezcenne dzieła to: „Ewangeliarz Henryka Lwa” (11,7 mln), pierwsze wydanie „Ptaków Ameryki” Audubona (8,8 mln), „Bay Psalm Book” – pierwsza książka wydrukowana w Ameryce Północnej (14,2 mln) oraz „Ewangelia Maciejowskiego” (ok. 10 mln). Ceny tych unikatowych woluminów zawdzięczają historycznej wartości, rzadkości, autorom oraz artystycznemu wykonaniu.

Fascynujący świat bibliofilstwa nieustannie dostarcza nam niezwykłych historii o rekordowych cenach książek na światowych aukcjach. Na prestiżowych aukcjach co roku padają kolejne rekordy sprzedaży manuskryptów i starodruków. Kolekcjonerzy z całego świata rywalizują o najrzadsze i najcenniejsze egzemplarze, które nierzadko osiągają zawrotne kwoty liczone w milionach dolarów. Pierwsza edycja „Ptaków Ameryki” – monumentalnego dzieła mającego ręcznie kolorowane ilustracje – została sprzedana za astronomiczną kwotę 11,5 miliona dolarów (w czasie aukcji w domu Sotheby’s). Do najbardziej pożądanych obiektów należą także inkunabuły, czyli najstarsze druki powstałe przed 1501 rokiem. Czy zastanawialiście się kiedyśile może kosztować pojedyncza strona średniowiecznego manuskryptu?

Oto najcenniejsze książki, które zmieniły właścicieli na światowych aukcjach:

• Kodeks Leicester autorstwa Leonardo da Vinci
• Bay Psalm Book – pierwszy druk w Ameryce Północnej
• Pierwsze wydanie „Księgi Mormona”
• Biblia Gutenberga
• Manuskrypt „Canterbury Tales”
• Atlas Klencke – największa książka świata
• Ewangeliarz Henryka Lwa
• First Folio Szekspira

Unikalne egzemplarze i ich ciekawa historia

Świat ekskluzywnego kolekcjonerstwa książek rządzi się własnymi prawami. Prawdziwi bibliomani potrafią wydać fortunę na pojedyncze woluminy. Wartość niektórych egzemplarzy wynika z ich wieku czy rzadkości występowania, a także z proweniencji – historii ich własności i poprzednich właścicieli. Manuskrypty iluminowane stanowią szczególną kategorię wśród najdroższych książek świata.

Te ręcznie zdobione księgi, często powstałe w średniowiecznych skryptoriach, zachwycają kunsztem wykonania i bogactwem zdobień. Do wyjątkowo cennych należą także pierwsze wydania przełomowych dzieł naukowych (np. „O obrotach sfer niebieskich” Kopernika).

Faktyczny rynek kolekcjonerski

Na rynku antykwarycznym szczególną pozycję zajmują tzw. „książki-pomniki” – dzieła o przełomowym znaczeniu dla rozwoju ludzkości. Najwyższe ceny osiągają zazwyczaj egzemplarze w oryginalnej oprawie, kompletne i dobrze zachowane.

Rynek kolekcjonerski książek stale ewoluuje, a zainteresowanie najcenniejszymi woluminami nie słabnie – wręcz przeciwnie. „Inwestowanie w rzadkie książki stało się alternatywną formą lokowania kapitału” – twierdzą eksperci od rynku sztuki. Fenomen wysokich cen książek wiąże się także z rosnącą świadomością ich znaczenia jako świadectw rozwoju cywilizacji. Aukcje najcenniejszych woluminów przyciągają prywatnych kolekcjonerów, a także przedstawicieli prestiżowych bibliotek i muzeów z całego świata.

Te książki kosztują więcej niż twój dom – niesamowite rekordy aukcyjne

Najdroższą książką sprzedaną kiedykolwiek na aukcji jest Kodeks Leicester autorstwa Leonardo da Vinci, za który Bill Gates zapłacił w 1994 roku 30,8 miliona dolarów. Ten 72-stronicowy manuskrypt ma unikalne notatki i szkice genialnego artysty dotyczące głównie zjawisk wodnych. Druga najdroższa to Bay Psalm Book – pierwsza książka wydrukowana w Ameryce Północnej, sprzedana za 14,2 miliona dolarów w 2013 roku. Zaledwie 11 egzemplarzy tego historycznego dzieła przetrwało do teraz. Na trzecim miejscu znajduje się „Birds of America” Johna Jamesa Audubona, która osiągnęła cenę 11,5 miliona dolarów. Ten monumentalny atlas ptaków ma ręcznie kolorowane ilustracje w naturalnej wielkości.

Niewiele osób wie, że autor spędził ponad 12 lat, podróżując po Ameryce Północnej i dokumentując różne gatunki ptaków. Wśród innych rekordowych sprzedaży znajduje się Shakespeare’owski First Folio z 1623 roku, sprzedany za 6,1 miliona dolarów, oraz Księga Canterbury Tales Geoffreya Chaucera z 1477 roku, która znalazła nabywcę za 7,5 miliona dolarów. Fascynujący jest fakt, że większość z tych książek została sprzedana w ciągu ostatnich dwóch dekad, co świadczy o rosnącym zainteresowaniu rzadkimi woluminami wśród kolekcjonerów.

Manuskrypty średniowieczne – tajemnice ukryte w prywatnych skarbcach bibliofilów

Największe prywatne zbiory średniowiecznych manuskryptów znajdują się w rękach zamożnych kolekcjonerów, którzy często chronią je przed wzrokiem publicznym. Niektóre z najcenniejszych średniowiecznych ksiąg nigdy nie trafiły do muzeów ani bibliotek. Wielu bibliofilów traktuje te bezcenne dzieła jako inwestycję, w czasie gdy inni kierują się czystą pasją kolekcjonerską.

• Iluminowane manuskrypty z XII wieku
• Kodeksy z miniaturami
• Księgi liturgiczne
• Modlitewniki szlacheckie
• Traktaty filozoficzne

Wartość rynkowa dobrze zachowanych manuskryptów średniowiecznych stale rośnie, osiągając na aukcjach zawrotne sumy. Prywatni kolekcjonerzy często współpracują z konserwatorami, by zachować te bezcenne dzieła dla przyszłych pokoleń.

Tajniki konserwacji manuskryptów w zbiorach prywatnych

Właściciele prywatnych kolekcji muszą zapewnić odpowiednie warunki przechowywania, kontrolując temperaturę i wilgotność powietrza. Niektórzy bibliofile inwestują w specjalne sejfy z kontrolą klimatu. Proces konserwacji manuskryptów wymaga ogromnej wiedzy i doświadczenia, dlatego kolekcjonerzy często korzystają z usług wyspecjalizowanych pracowni konserwatorskich.

Dlaczego starodruki przeżywają swoją drugą młodość?

Prawidłowe przechowywanie starodruków wymaga stabilnych warunków klimatycznych, gdzie temperatura powinna wynosić 16-18°C, a wilgotność względna powietrza utrzymywać się na poziomie 45-50%. Nawet najmniejsze wahania tych parametrów mogą prowadzić do nieodwracalnych zniszczeń w strukturze papieru. Każdy starodruk przed włączeniem do księgozbioru musi przejść kwarantannę i dezynfekcję. Ważne jest także częste kontrolowanie stanu zachowania zbiorów oraz prowadzenie dokumentacji konserwatorskiej.

Książki należy chronić przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych, które przyspieszają proces starzenia się papieru i powodują blaknięcie atramentów. Zaleca się przechowywanie starodruków w pozycji pionowej, w specjalnych pudłach bezkwasowych lub teczkach ochronnych. Do czyszczenia starodruków używa się wyłącznie specjalistycznych pędzli z miękkiego włosia oraz gumek w proszku. Wszelkie prace konserwatorskie mogą wykonywać jedynie wykwalifikowani specjaliści, posiadający odpowiednie uprawnienia. Podczas przeglądania starodruków konieczne jest używanie bawełnianych rękawiczek, a kartki należy przewracać bardzo delikatnie, aby nie uszkodzić krawędzi. Pomieszczenia magazynowe powinny być wyposażone w odpowiednie systemy przeciwpożarowe i antywłamaniowe, a także instalacje klimatyzacyjne z filtrami przeciwpyłowymi.